Blog

Plato’s hang naar ultieme schoonheid

Kunst is een breed begrip en soms is het moeilijk te begrijpen waarom iets kunst wordt genoemd. Iedereen heeft wel een bepaald idee wat kunst is. Wat binnen dat concept valt, is volgens jou kunst. Maar wat gebeurd er dan met de andere kunststukken? Wat maakt kunst nou kunst?

Ik zal in de loop der tijd een aantal blogberichten wijden aan kunstfilosofie. Dit heeft mij namelijk in staat gesteld om alle kunststromingen en kunstwerken te leren waarderen. Enkele filosofen zal ik kort behandelen. De informatie is vrij compact dus als je meer interesse hebt, kun je zelf op zoek gaan naar meer informatie of een vraag aan mij stellen. We gaan beginnen bij een van de bekendste filosofen, Plato.

De bijgevoegde video laat in het kort zien wat de visie van Plato inhoud. Het is in het Engels dus ik zal even kort toelichten wat de symbolische boodschap van Plato is.

Mensen leven volgens hem geketend in een grot. Ze kijken naar de wand terwijl achter hun een vuur brand. Tussen het vuur en de mensen is een verhoogd pad. Elke dag lopen er op dat pad mensen en dieren. Door het vuur verschijnt hun schaduw op de wand van de grot en dit is de enige wereld die de ‘gevangenen’ kennen. Maar soms bevrijd een gevangene zich en komt hij buiten zijn grot. Hij ziet voor het eerst de echte wereld. Met zijn nieuwe perceptie keert hij terug naar de grot. Hij wil zijn indrukken delen maar de andere gevangenen begrijpen hem niet. Voor hen is hij gewoon een schaduw en zijn stem is een echo. Voor hen zal die wereld nooit bestaan. Maar dat maakt de buitenwereld niet minder echt…

Plato vond dat mensen, vooral filosofen en kunstenaars, op zoek moesten gaan naar de hogere werkelijkheid (buitenwereld). Als wij dat zouden doen, zou dat ons rust geven.

Plato streefde doelen na en de 3 belangrijkste doelen waren het Goede, het Ware en het Schone ontdekken. Deze doelen vielen voor hem samen. Voor hem stonden de zintuiglijk gebonden kunsten daar ver van af. We leven volgens hem in een aftreksel van de werkelijkheid. Het heeft geen zin om een aftreksel van de werkelijkheid weer te geven in kunsten (de schaduwen). Koop dan een spiegel, luidde zijn mening. Men moet op zoek gaan naar de ultieme Schoonheid. Plato vond die schoonheid in de ordelijke wereld, niet in chaos.

Als je naar een kunstwerk kijkt, kun je de filosofie van Plato gebruiken om een werk te waarderen. Is er sprake van zeer realistische kunst of heeft de kunstenaar ernaar gestreefd een hogere werkelijkheid weer te geven? Wordt er gestreefd naar ultieme schoonheid? Is er sprake van orde?

Door deze filosofische visie wordt het mogelijk om kunstobjecten te gaan bekijken die je eerder niet als kunst onderkende. Wellicht leer je zelfs te waarderen.

De weldaad van de natuur

Vandaag heb ik heerlijk gewandeld in de duinen van Noord-Holland, een route van 12 kilometer. Het is voor mij een korte vakantie, want ik kom helemaal bij als ik daar 2,5 uur praktisch alleen rondloop door de heuvels, bossen, duinen en hei.

Hoewel het mij ontspant, is het ook wel spannend. Ik kom maar weinig mensen tegen tijdens deze lange wandeling. Vaak zijn de medewandelaars op een hand te tellen. Daardoor loop ik dus langere periodes alleen en dat ben ik als modern mens niet meer gewend.

In het begin van de wandeling kijk ik kan ook af en toe over mijn schouder of er toch niet ergens achter mij gevaar schuilt. Maar na een tijd begint het te wennen en valt de weldaad van de natuur als een heerlijke deken over mij heen. Het wandelen en de omgeving geven mij ruimte en mijn zintuigen worden gevoeliger. Ik hoor de bomen ruizen, de vogels zingen en allerlei insecten vullen mijn oren met hun gezoem. Ik zie prachtige dingen om mijn heen; mooie stenen en stukjes schors. Mijn voeten voelen de verschillende ondergronden. Het wandelen wordt op dit moment een soort meditatie. Zorgen, irritaties en dwarsliggende emoties lijken op te lossen.

Naast het ontspannende effect, is het ook een krachttraining. 2,5 uur wandelen is vrij intensief en het afleggen van de laatste kilometers is soms minder prettig. Maar door doorzettingsvermogen en het uitschakelen van lichamelijke prikkels, lukt het toch. Dat geeft een zeer voldaan gevoel en laat mij zien dat ik de baas ben over mijn eigen lichaam en leven. Het geeft mij innerlijke en lichamelijke kracht en leert mij een belangrijke les. Al is het soms niet gemakkelijk, ook aan de moeilijke periodes komt een einde. En de beloning die dan wacht is des te groter.

Een beloning van ontspanning, verwondering, moed en genieten. Een nieuwe start.